Bir e-ticaret uygulamasını hayata geçirirken dikkat etmeniz gereken bir çok kriter bulunuyor. Bunlar kendi aralarında birçok kategoriye ayrıştırılabilir. Daha sonra alt kollarla ve maddelerle bu detayları genişletebiliriz. Bunların her biri önemli olmakla birlikte bazıları hayati öneme sahiptir. Tahmin edeceğiniz gibi en önemlsi de kullanıcıların sizin projenizle karşılaştığı bölümlerdir. Bu yazıda size bir e-ticaret uygulaması için en önemli detaylardan, yani teknik stratejilerden bahsetmek istiyorum.

Teknik detayları kısaca şöyle sınıflandırıp, açıklayabiliriz:

1. Doğru konumlandırma.

• Kullanıcılar tarafından kolay bulunabilmelidir.
• Ürünler mümkün olduğu kadar görsel sunulmalıdır.
• Sitenin trafiği, kullanıcıların performansını etkilememelidir.

2. Etkileşimli, eğlenceli ve kolay anlaşılır tasarım.

• Siteye bağlanan kullanıcılara çeşitli promosyonlar sunulmalı, kullanıcıların sitede fazla zaman harcaması sağlanmalı, tekrar gelmesi için çeşitli yöntemler, eğlenceler tasarlanmalı ve uygulanmalıdır.
• Ana sayfada kullanıcıların ilgisini çekeceği düşünülen bilgilere de yer verilmelidir.
• Ürün bilgilerinin ayrıntıları, ana sayfalar yerine yalnızca gerçekten isteyen kullanıcıların erişecekleri alt sayfalarda konumlandırılmalıdır.
• Kullanıcılara, online alışveriş ortamında geleneksel yöntemlere oranla daha uygun olanaklar ve ödeme koşulları sunulmalıdır.

3. Ürün ve hizmetlerin tümü için bir bilgi kaynağı olması. Bilgiler mümkün olduğu kadar ücretsiz sunulmalıdır.

• Satılan ürünlerin desteği online olarak verilecek şekilde tasarlanmalıdır.
• Çok sık karşılaşılan sorular ve yanıtları sitede yer almalıdır.
• Site, ürün ve hizmetlerle ilgili bir kütüphane haline getirilmelidir.

4. Tüketicilerin güvenini kazanmak.

• Fiziksel adresler mutlaka kolay görülen bir yerde konumlandırılmalıdır.
• Tüketicilere ürün/hizmetlerden tatmin garantisi verilmelidir.
• Sipariş ve ürün kriterleri tam olarak açıklanmalıdır.
• Kullanıcıların sorunlarını online olarak iletebilecekleri ve kısa sürede yanıt alabilecekleri bir sistem oluşturulmalıdır.
• Tüketicilerin sipariş formlarından vazgeçme seçeneği bulunmalıdır.

5. Gerekli dikkati ve özveriyi göstermek.

• Kullanıcılarla online iletişime geçildiği anda artık onların elindesinizdir. Hizmetler ve ürünler internet aracılığı ile sunulmaktadır ve kullancıların parmaklarının ucundadır.
• Kullanıcılardan gelen mesajların sürekli takibini sağlayacak bir sistem oluşturmalı ve bu tür çalışmaların sürekliliği sağlanmalıdır.
• Siteye farklı bilgisayarlardan bağlanıp, sık sık performans kontrolü yapılmalıdır.
• Rakiplerin sitelerine bağlanarak neler yaptıkları izlenmelidir. Onların sitelerinden alışveriş yapın ve kendi çalışmalarınızla karşılaştırın. Her zaman rakiplerden öğrenecek şeyler vardır.

6. Dünyaya duyurmak.

• Site, işletmenin kendi çalışmaları dışında da kullanılabilir kılınmalıdır. Kullanıcılara siteye bağlanmaları için farklı nedenler sunmalısınız. (Çeşitli linklerin eklenmesi konusunda yasal kısıtlar söz konusudur. Bunlara dikkat edin.)
• Sitede yer alan her bilgi ve çalışmanın yasal olmasını özen gösterilmeli, özellikle telif hakları konusuna dikkat edilmelidir.
• Kullanıcıların siteye aşina olmasını sağlayacak yöntemler geliştirilmelidir.
• Internete ayrılan bütçeden, internet üzerinde reklam için bir miktar mutlaka ayrılmalıdır.

7. Kullanıcılarla ilişki kurmak.

• Siteye bağlanan kullanıcılarla iletişime geçmek için onlardan izin istenmelidir.
• Onay aldığınız kullanıcılar diğerlerinden ayrı bir kategoride değerlendirilmeli ve özel hizmetlerden yararlanmaları sağlanmalıdır. Bu, onların kendilerini farklı hissetmelerini sağlayacak yöntemlerden biridir.
• Kullanıcıların, iletişime geçmelerini sağlayacak nedenler oluşturulmalıdır.
• Onayı alınmayan bir kullanıcı ile kesinlikle iletişime geçilmemelidir.
• Sürekli olarak internette yenilikler takip edilmeli, bunlar mevcut siteye uygulanmalıdır.
• Kullanıcıların siteye olan ilgisini sürekli kılacak nedenler oluşturulmalıdır.

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar:

Bir web sitesi oluştururken, işletmeye gelen tüketiciler göz önünde bulundurulmalıdır; web kullanıcıları değil. Hedeflenen kullanıcı kitlesi, işletmeyi ziyaret etmektedir; yalnızca web sayfasını değil. Web sitesi oluşturmak, dergi-gazetelere reklam vermek, billboard-broşür hazırlamak, fuarlara katılmak, tanıtım disketleri ve CD-ROM’ları oluşturmak gibi pazarlama ve tanıtım çalışmalarının tümünü içerir.

Internet aracılığı ile dünyaya açılan ana kapı olan web sayfaları ve e-ticaret sistemi tasarlanırken göz önünde bulundurulması gereken çeşitli bileşenler söz konusudur. Bunları sıralarsak:

Performans: Öncelikle, sitenin perfomansı, hem ev kullanıcıları hem de işyerleri açısından tatmin edici olmalıdır. Bunun için, hizmet sunulan sistemlerin ve bağlantıların hızı kadar, sitenin oluşturulmasında kullanılan yazılımların da büyük önemi bulunmaktadır.

Harita: Kullanıcıların, sitede yer alan bilgilerin tümünün yerlerini gösteren bir haritaya kolayca erişebilmeleri sağlanmalıdır.

Arama: Kullanıcıların, sunulan bilgilere ve hizmetlere kolayca erişebilmeleri için mutlaka bir kesin sonuçlar veren bir arama özelliği eklenmeldir.

Fiziksel Adres: Kullanıcıların istedikleri an iletişime geçmede geleneksel yöntemlerden yararlanmalarına olanak tanınmalıdır. İşletmenin adres ve telefonu kolayca ulaşabilecekleri yerde bulundurulmalıdır. Örneğin anasayfada.

Görsellik: Sunulan bilgilerde görselliğe özen gösterilmelidir. Bu görsellik oluşturulurken, kullanıcıların alışkın oldukları araçlardan yararlanılmadır. Etkisinden emin olmadığınız hiçbir görsel bilgiyi sitenize koymayın. Bu, kullanıcıların performansını düşürmekten ve sitenizin kullanımını yavaşlatmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Ayrıca;

• Kullanıcıların ya da personelin gerektiğinde eski bilgilere, örneğin eski sipariş bilgilerine ulaşab,lmesine olanak tanıyacak bir sistem oluşturulmalıdır.
• Yedekleme ve sorun giderme çalışmalarının mümkün olduğu kadar otomatik olarak gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
• Kullanım hatalarından kaynaklanan sorunlar bir arada bulundurulmalı ve sık yapılan hatalara karşı önlemler geşiltirilmelidir.
• Kullanımda karşılaşılan sorunlar belirlenmelidir.

Bilgi bütünlüğü sağlayacak çalışmalara özen gösterilmelidir; verilerin aktarılmasında ya da formatında ortaya çıkabilecek hatalar, aranan bilgilerin sistemde bulunmamasından kaynaklanan aksaklıklar, aynı bilginin farklı yerlerde konumlandırılması gibi. Bu noktalara dikkat etmeniz, Türkiye gibi e-Ticaret’in henüz emekleme aşamasında olduğu bir ülkede projenizdeki kalite ve etiğin hissedilmesi, daha çok talep görmesi ve kurumsal başarıyı yakalamanız açısından oldukça önemlidir.
Bir e-Ticaret projesi için oldukça önemli olan bu teknik konumlandırmaların yanısıra bir de markalama ve pazarlama başlığı var. Bu hayati öneme sahip konuyu ise bir başka yazımızda ele alacağız.

Kaynaklar:
» Jakob Nielsen - “Homepage Usability”